30 Mayıs 2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Türkiye'de yatırım teşvik sisteminde önemli bir değişikliğe gidilmiş ve yeni yatırım teşvik uygulaması yürürlüğe girmiştir. Bu yeni sistem; Türkiye'nin üretim kapasitesini artırmayı, teknolojik dönüşümü hızlandırmayı ve bölgesel kalkınmayı desteklemeyi amaçlayan daha kapsamlı ve stratejik bir teşvik yapısı sunmaktadır.
Yeni yatırım teşvik sistemi iki ana yapıdan oluşmaktadır: Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi Programı ve Sektörel Teşvik Sistemi.
Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi Programı, belirli sektörlerde stratejik öneme sahip yatırımları desteklemek amacıyla oluşturulan çağrı bazlı programları kapsamaktadır. Bu çerçevede HIT-30 Programı, Teknoloji Hamlesi Programı, Stratejik Hamle Programı ve Yerel Kalkınma Hamlesi Programı gibi özel destek mekanizmaları bulunmaktadır. Söz konusu programlar, yalnızca vergi indirimleri ve muafiyetleri sağlamakla sınırlı kalmamakta; yatırımın niteliğine göre faiz veya kâr payı desteği ile makine ve ekipman destekleri gibi doğrudan finansal katkılar da sunabilmektedir.
Sistemin ikinci yapısını oluşturan Sektörel Teşvik Sistemi ise hedef yatırımlar ve öncelikli yatırımlar olmak üzere iki ana kategoriye ayrılmaktadır. Bu teşvik uygulamaları, çağrı usulüne bağlı olmaksızın yıl boyunca başvuruya açık olup, yatırımcıların faaliyet alanlarına ve yatırım özelliklerine göre çeşitli destek unsurlarından yararlanmasına imkân sağlamaktadır.
Türkiye'nin yatırım ekosisteminde sürdürülebilir büyüme sağlamak, uluslararası rekabet gücünü artırmak ve yatırım maliyetlerini optimize etmek için doğru teşvik mekanizmalarından yararlanmak artık bir tercih değil, stratejik bir gereklilik haline gelmiştir.
PROJE BAZLI TEŞVİK SİSTEMİ
Ülkenin kritik ihtiyaçlarını karşılayacak, teknolojik dönüşümü sağlayacak ve dışa bağımlılığı azaltacak büyük ölçekli yatırımlar için tasarlanmış özel bir destek mekanizmasıdır. Bu sistemde destekler, yatırımın niteliğine göre “terzi usulü” belirlenir.
HIT-30 Programı
Yüksek Teknoloji Yatırım Programı (HIT-30), Türkiye'nin küresel ölçekte rekabet gücünü artıracak stratejik alanlara odaklanır. Program kapsamında yüksek teknolojili ve katma değerli yatırımların Türkiye'ye kazandırılması amaçlanmakta olup yatırımcılara önemli finansman ve teşvik avantajları sunulmaktadır.
Program çerçevesinde vergi teşvikleri ve hibe desteklerinden oluşan toplam 30 milyar dolarlık kaynak tahsis edilmiştir. Ar-Ge harcamaları dahil toplam yatırım tutarının en az 1 milyar TL olması şartı aranmaktadır.
Desteklenen Yatırımlar
- Yarı İletkenler: Çip üretimi, Ingot ve Wafer üretimi.
- Mobilite: Elektrikli araçlar, batarya teknolojileri ve bileşenleri (Katot, Elektrolit vb.).
- Yeşil Enerji: Yeşil hidrojen, elektrolizör, rüzgar ve güneş enerjisi hücreleri.
- İleri İmalat: Havacılık motor parçaları, 6 eksenli robotik sistemler ve endüstriyel otomasyon.
- Dijital Teknolojiler: Yapay Zeka (AI), Veri Merkezleri, Kuantum Bilgisayarlar ve Bulut Bilişim.
- Sağlıklı Yaşam: Biyoteknolojik ilaçlar ve tıbbi cihazlar.
- Haberleşme ve Uzay: Alçak yörünge uydu sistemleri, 5G/6G altyapıları.
Başvuru Koşulları ve Kriterler
- Yatırım Büyüklüğü: Genellikle asgari 1 milyar TL (bazı çağrılarda 2 milyar TL) sabit yatırım tutarı şartı aranmaktadır.
- Öz Kaynak Şartı: Son mali yıl bilançosunda en az 50 milyon TL öz kaynak bulunması beklenir.
- Teknoloji Odaklılık: Yatırımın geleneksel değil, 'yüksek teknoloji' sınıfında (Ar-Ge yoğun) olması esastır.
- Kurumsal Yapı: Başvuruların Türkiye'de yerleşik sermaye şirketleri tarafından yapılması zorunludur.
Teşvik Unsurları
- %60'a varan vergi indirimi veya kurumlar vergisi muafiyeti.
- Yatırım tutarının %30'una kadar doğrudan nakit hibe.
- Yatırımın %70'ine kadar uygun koşullu kredi ve faiz/kar payı desteği.
- Üretilen ürünlerin kamu alım garantisi kapsamına alınabilmesi.
- Üretilen endüstriyel robot başına 5.000 ABD dolarına kadar hibe.
- Enerji faturalarının %50'sinin devlet tarafından ödenmesi.
- Yatırım ve yerli üretim taahhütleri karşılığında mevzuatta muafiyetler.
- Projenin karakteristiğine en uygun yatırım alanı tahsisi.
YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI HK. KARAR
1. TÜRKİYE YÜZYILI KALKINMA HAMLESİ
Bu hamle programı kapsamında, Türkiye ekonomisi açısından stratejik öneme sahip alanlarda gerçekleştirilecek yatırımlar çağrı bazlı programlar aracılığıyla desteklenmektedir. Program; yüksek teknoloji üretimi, kritik tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi, yeşil dönüşüm ve dijitalleşme gibi alanlarda büyük ölçekli yatırımların hayata geçirilmesini hedeflemektedir.
1.1 Teknoloji Hamlesi
Orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin yerli imkanlarla üretilmesini amaçlayan bu program, Ar-Ge ve yatırım desteğini tek bir pencereden sunar.
- Program kapsamında öncelikli ürün listesindeki ürünlere ya da teknolojilere yönelik yatırımlar desteklenebilmektedir.
- Öncelikli ürün listesi; dış ticaret verileri, talep gelişimi, rekabet yoğunluğu gibi çeşitli kriterler dikkate alınarak belirlenmektedir.
- Bakanlık, Öncelikli Ürün Listesindeki ürünlere yönelik olarak duyuru yapmak suretiyle çağrıda bulunmaktadır. Uygun görülen projeler için teşvik belgesi düzenlenmektedir.
1.2 Yerel Kalkınma Hamlesi
Bölgesel potansiyeli harekete geçirerek illerin ve bölgelerin özgün ihtiyaçlarına çözüm sunan yatırımlar bu kapsamda değerlendirilmektedir. Yerel ekonomiye can suyu verecek projeler için finansmana erişim kolaylıkları ve makine desteği ön planda tutulmaktadır.
- Yerel dinamikler dikkate alınarak iller arasındaki gelişmişlik farklarının azaltılması, illerin ekonomik potansiyelinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
- Her il için belirlenen dört öncelikli yatırım konusu doğrultusunda gerçekleştirilecek yatırımlar desteklenmektedir.
- Başvuru sürecini tamamlayan projeler öncelikle ilgili Kalkınma Ajansı tarafından değerlendirilmekte, ardından Komiteye iletilmektedir.
1.3 Stratejik Hamle
Cari açığı azaltacak, ithalat bağımlılığı yüksek ürünlerin yerlileştirilmesini hedefleyen Ar-Ge içeriği yüksek yatırımlar “Stratejik Yatırım” statüsünde desteklenir. Bu kapsamdaki yatırımlar, bölge ayrımı gözetmeksizin %60'a varan vergi indiriminden yararlanır.
- Katma değeri yüksek, ülkemizin kritik ihtiyaçlarını karşılayacak, arz güvenliğini sağlayacak imalat sektörü yatırımları ile Dijital ve Yeşil Dönüşüm Programı kapsamındaki yatırımlar desteklenmektedir.
- Asgari sabit yatırım tutarı, yüksek teknolojili yatırımlar için 125 milyon TL, diğer yatırımlar için 251 milyon TL olarak belirlenmiştir.
- Asgari 62,7 milyon TL tutarındaki Yeşil/Dijital Dönüşüm yatırımları, ayrıca değerlendirme sürecine tabi tutulmaksızın desteklenebilmektedir.
- Müracaatlar Genel Müdürlük tarafından belirli kriterler çerçevesinde ön değerlendirmeye tabi tutulmaktadır.
2. SEKTÖREL TEŞVİK SİSTEMİ
Sektörel Teşvik Sistemi, yatırım konularının niteliğine göre öncelikli yatırımlar ve hedef yatırımlar olmak üzere iki ana başlık altında uygulanmaktadır. Sistem kapsamında; yeşil ve dijital dönüşüm, orta-yüksek ve yüksek teknolojili üretim gibi stratejik alanların yanı sıra imalat sanayi, hizmet sektörü, enerji, madencilik ve tarımsal üretim gibi birçok yatırım konusu desteklenmektedir.
2.1 Öncelikli Yatırımlar
Öncelikli yatırımlar, yatırım ekosisteminin gelişmesine katkı sağlayan, birden fazla sektörü yatay olarak etkileyen ve Türkiye'nin teknolojik dönüşümüne destek olan yatırım alanlarını kapsamaktadır. Öncelikli yatırım konuları, EK-1 listesinde yayımlanmış olup bu liste doğrultusunda belirlenmektedir.
2.2 Hedef Yatırımlar
Hedef yatırımlar, sektörel nitelikler, kapasite kullanım oranları ve katma değer düzeyi gibi ekonomik ve teknik kriterler dikkate alınarak belirlenen yatırım alanlarını kapsamaktadır. Hedef yatırım konuları EK-3 listesinde yayımlanmış olup bu liste doğrultusunda belirlenmektedir.
Teşvik Sisteminde Bölgeler
Yatırım teşvik sistemi kapsamında Türkiye, illerin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyleri dikkate alınarak 6 farklı bölgeye ayrılmıştır. Bu bölgesel sınıflandırma ile daha az gelişmiş bölgelerde yapılacak yatırımların daha yüksek oranlarda desteklenmesi amaçlanmaktadır.
Asgari Yatırım Tutarları
Yatırım teşvik sistemi kapsamında desteklenebilecek yatırımlar için belirlenen asgari sabit yatırım tutarları, yatırımın niteliğine ve bölgesine göre farklılık göstermektedir.
3. DİĞER UYGULAMALAR
3.1 Dijital Dönüşüm Programı
Dijital dönüşüm yatırımları; teknolojik ürün ve çözümler kullanılarak işletmelerde maliyetlerin azaltılması, verimlilik ve kalite artışı sağlanmasını hedefleyen yatırımları kapsamaktadır. Asgari 62,7 milyon TL tutarındaki yatırımlar Stratejik Hamle Programı kapsamında değerlendirilebilmektedir.
3.2 Yeşil Dönüşüm Programı
Döngüsel ekonomi yaklaşımı doğrultusunda doğal kaynakların korunmasını, enerji ve kaynak verimliliğinin artırılmasını ve düşük karbonlu üretim süreçlerinin geliştirilmesini amaçlayan yatırımları kapsamaktadır. Asgari 62,7 milyon TL tutarındaki projeler Stratejik Hamle Programı kapsamında değerlendirilebilmektedir.
3.3 Deprem Bölgesi Destekleri
2018/11201 sayılı Cazibe Merkezleri Programı (CMP) kapsamında, Ek-2 listesindeki ilçelerde gerçekleştirilecek yatırımlar için 31/12/2026 tarihine kadar yapılacak başvurularda 6. bölgede uygulanan destekler aynı şartlarda sağlanacaktır.
3.4 CMP Destekleri
CMP Ek-1 listesindeki illerde bulunan organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgelerinde yapılacak imalat sanayi yatırımları için 31/12/2026 tarihine kadar yapılacak başvurularda 6. bölge destekleri uygulanacaktır. Erzurum, Erzincan, Bayburt, Tunceli, Elazığ ve Kilis illeri bu kapsama dahildir.
3.5 Alt Bölge Desteği
Organize sanayi bölgesinde veya endüstri bölgesinde gerçekleştirilen yatırımlar ile Kararda belirtilen ilçelerdeki yatırımlar; sigorta primi işveren hissesi desteği açısından bulundukları bölgenin bir alt bölgesinde uygulanan oran, süre ve şartlarda destekten yararlanabilmektedir. Her iki şartı birlikte sağlayan yatırımlar ise iki alt bölgede uygulanan şartlarda yararlanabilmektedir.